เบาหวานขณะตั้งครรภ์ (GDM)
ใครเสี่ยง ตรวจยังไง ดูแลอย่างไร
คุณแม่ 5–15% เจอภาวะนี้ได้ — ข่าวดีคือคุมได้ ถ้าตรวจเจอเร็วและดูแลถูกวิธี ลูกแข็งแรง คลอดปลอดภัย บทความเดียวครบ ตั้งแต่การคัดกรอง 50g/75g ไปจนถึงอาหารและการติดตามลูก
- • GDM = น้ำตาลสูงเฉพาะช่วงตั้งครรภ์ จากฮอร์โมนรกทำให้ดื้ออินซูลิน
- • ตรวจคัดกรอง 50g GCT ช่วง 24–28 สัปดาห์ ถ้าผิดปกติตรวจยืนยัน 75g OGTT
- • ส่วนใหญ่คุมได้ด้วยอาหาร+ออกกำลังกาย ส่วนน้อยต้องใช้อินซูลิน
- • หลังคลอดต้องตรวจซ้ำ (75g) ~6 สัปดาห์ เพราะเสี่ยงเบาหวานในอนาคต
GDM คืออะไร ทำไมต้องใส่ใจ
เบาหวานขณะตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes Mellitus) คือภาวะที่ระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติเฉพาะช่วงตั้งครรภ์ เกิดจากฮอร์โมนจากรกไปลดการทำงานของอินซูลิน ทำให้ร่างกายคุมน้ำตาลได้ไม่ดีเหมือนเดิม หากปล่อยไว้ น้ำตาลที่สูงจะผ่านรกไปหาลูก ทำให้ลูกตัวโต คลอดยาก และเสี่ยงน้ำตาลต่ำหลังคลอด
ตัวโตเกินเกณฑ์ คลอดยาก/บาดเจ็บ น้ำตาลต่ำหลังคลอด ตัวเหลือง คลอดก่อนกำหนด
ครรภ์เป็นพิษ (PEC) ความดันสูง ผ่าคลอดมากขึ้น และเสี่ยงเป็นเบาหวานถาวรในอนาคต
🎯 ใครเสี่ยงเป็น GDM
มีปัจจัยเสี่ยงยิ่งควรตรวจให้เร็ว (บางเคสตรวจตั้งแต่ต้นครรภ์)
💡 แม้ไม่มีปัจจัยเสี่ยงก็แนะนำตรวจคัดกรองทุกคน เพราะบางคนเป็นได้โดยไม่มีอาการ
🍯 การตรวจคัดกรองที่คลินิก (50g / 75g)
ใช้ระบบ 2 ขั้นตอน — คัดกรองก่อนด้วย 50g ถ้าผิดปกติจึงตรวจยืนยันด้วย 75g
- ⏰ ช่วง 24–28 สัปดาห์
- 🍬 ดื่มน้ำตาล 50 กรัม เจาะเลือดหลัง 1 ชม.
- ✅ ไม่ต้องอดอาหาร — สะดวก
- 💰 ค่าตรวจ 200 บาท
- 🔁 ทำเมื่อ 50g ผิดปกติ
- 🍬 ดื่มน้ำตาล 75 กรัม เจาะเลือด 3 ครั้ง
- 🌙 ต้องอดอาหาร 8 ชม.ก่อนตรวจ
- 💰 ค่าตรวจ 300 บาท
📊 เป้าหมายค่าน้ำตาลที่ต้องคุม
เจาะปลายนิ้วเช็กเองที่บ้าน วันละ ~4 ครั้ง (ตามแพทย์แนะนำ)
🥗 ถ้าเป็น GDM ดูแลยังไง — เริ่มที่ "อาหาร"
ข่าวดีคือคุณแม่ส่วนใหญ่คุมน้ำตาลได้ด้วยการปรับอาหารและออกกำลังกาย โดยไม่ต้องใช้ยา — หลักคือกินคาร์บให้พอเหมาะ เน้นใยอาหาร และแบ่งมื้อ
- • แบ่ง 3 มื้อหลัก + ว่าง 2–3 มื้อ (กันน้ำตาลเหวี่ยง)
- • เลือกข้าว/แป้งไม่ขัดสี (ข้าวกล้อง โฮลวีต)
- • กินคาร์บคู่โปรตีน/ไขมันดี เพื่อชะลอการดูดซึม
- • เน้นผักใยอาหารทุกมื้อ
- • เครื่องดื่มหวาน น้ำอัดลม น้ำผลไม้
- • ของหวาน เบเกอรี่ ขนมน้ำตาลสูง
- • ผลไม้หวานจัด/ปริมาณมากในมื้อเดียว
- • ข้าว/แป้งขัดสีปริมาณมาก
แบ่งจานเป็น ผัก 50% · โปรตีน 25% · คาร์บดี 25% — จำง่าย คุมน้ำตาลได้จริง
เดินเร็วหลังมื้ออาหารวันละ ~30 นาที ช่วยลดน้ำตาลได้ดี — เลี่ยงท่าที่กระแทก/เสี่ยงล้ม ปรึกษาแพทย์ก่อนถ้ามีภาวะแทรกซ้อน
นับลูกดิ้นทุกวัน + ตรวจ NST (ฟังการเต้นหัวใจลูก) ตั้งแต่ ~28–32 สัปดาห์ เพื่อเฝ้าระวังความปลอดภัยของลูกในครรภ์
📅 หลังคลอดต้องตรวจอะไรเพิ่ม
GDM มักหายหลังคลอด แต่คุณแม่ที่เคยเป็นมีความเสี่ยงเป็นเบาหวานถาวรในอนาคตสูงขึ้น จึงแนะนำ:
- ✅ ตรวจน้ำตาลซ้ำด้วย 75g OGTT ประมาณ 6 สัปดาห์หลังคลอด
- ✅ คุมน้ำหนัก + กินอาหารสุขภาพ + ออกกำลังกายต่อเนื่อง
- ✅ ตรวจน้ำตาลเป็นระยะในระยะยาว
❓ คำถามที่พบบ่อย
ตรวจ 50g ผิดปกติ = เป็นเบาหวานเลยไหม
ยังไม่ใช่ครับ 50g เป็นแค่การ "คัดกรอง" ถ้าผิดปกติต้องตรวจยืนยันด้วย 75g OGTT อีกครั้ง จึงจะสรุปว่าเป็น GDM หรือไม่
เป็น GDM ต้องฉีดอินซูลินทุกคนไหม
ไม่ทุกคน — ส่วนใหญ่คุมได้ด้วยอาหารและการออกกำลังกาย จะใช้อินซูลินเฉพาะกรณีที่ปรับพฤติกรรมแล้วน้ำตาลยังไม่ถึงเป้า ซึ่งแพทย์จะประเมินเป็นราย ๆ
ตรวจ 50g ต้องอดอาหารไหม
ไม่ต้องอดอาหาร ดื่มน้ำตาล 50 กรัมแล้วเจาะเลือดหลัง 1 ชั่วโมงได้เลย ต่างจาก 75g OGTT ที่ต้องอดอาหาร 8 ชั่วโมงก่อนตรวจ
เป็น GDM แล้วคลอดเองได้ไหม
ได้ ถ้าคุมน้ำตาลได้ดีและลูกไม่ตัวโตเกินไป แพทย์จะประเมินวิธีคลอดที่ปลอดภัยที่สุดตามสภาพของคุณแม่และลูกเป็นราย ๆ
การตรวจคัดกรองเบาหวาน (50g/75g) เป็นส่วนหนึ่งของการฝากครรภ์คุณภาพ — ปรึกษาแพ็กเกจที่คุ้มและครบดูแลโดยสูตินรีแพทย์
กังวลเรื่องเบาหวานตอนตั้งครรภ์?
ปรึกษาและตรวจคัดกรองกับสูตินรีแพทย์ ฝากรักบางใหญ่ — ตรวจเจอเร็ว ดูแลทัน ลูกแข็งแรง
