เบาหวานขณะตั้งครรภ์ คืออะไร ต้องทำยังไง มีความเสี่ยงอะไรบ้าง
เบาหวานขณะตั้งครรภ์ คืออะไร ต้องทำยังไง มีความเสี่ยงอะไรบ้าง
เบาหวานขณะตั้งครรภ์ (GDM)
คุมน้ำตาลอย่างไร? ให้แม่ปลอดภัย ลูกแข็งแรง
GDM คืออะไร?
คือภาวะระดับน้ำตาลสูง “เฉพาะช่วงตั้งครรภ์” เกิดจากฮอร์โมนรกที่ทำให้ร่างกายดื้อต่ออินซูลิน เป้าหมายของการรักษาคือ “คุมระดับน้ำตาลให้ใกล้เคียงคนปกติ” เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนทั้งแม่และลูก (ไม่ได้แปลว่าต้องอดอาหารจนทรมานนะครับ)
น้ำตาลของแม่ผ่านรกไปหาลูกได้ → เมื่อแม่น้ำตาลสูงบ่อยๆ → ลูกได้รับน้ำตาลมาก → ตับอ่อนลูกต้องผลิตอินซูลินมากขึ้น
ซึ่งอินซูลินของลูกเปรียบเสมือน “ฮอร์โมนเร่งการโต” ทำให้เกิดผลเสียต่างๆ ตามมา
ทำไมต้องคุม? ลดความเสี่ยงอะไรบ้าง
- ลดภาวะตัวใหญ่เกิน (Giant Baby) คลอดยาก ไหล่ติด
- ลดภาวะน้ำตาลต่ำในทารกแรกเกิด
- ลดโอกาสเสียชีวิตในครรภ์แบบไม่ทราบสาเหตุ
- ลดโอกาสหัวใจพิการ (ในรายที่เป็นตั้งแต่ก่อนท้อง)
- ลดความเสี่ยงครรภ์เป็นพิษ / ความดันสูง
- ลดภาวะน้ำคร่ำมาก (ซึ่งเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด)
- ลดปัญหาติดเชื้อ แผลหายช้า
- ลดความเสี่ยงเป็นเบาหวานถาวรในอนาคต
เป้าหมายค่าน้ำตาล (จำให้แม่น)
คุณแม่สามารถเจาะปลายตรวจเองที่บ้าน (Home DTX) เพื่อผลลัพธ์ที่ดีที่สุดครับ
กินอย่างไร? ให้คุมน้ำตาลอยู่หมัด
กิน 3 มื้อหลัก + 2-3 มื้อว่างเล็กๆ (อย่าปล่อยให้หิวจัด แล้วกินทีเดียวเยอะๆ)
✅ ข้าวกล้อง, ข้าวไรซ์เบอร์รี่, ขนมปังโฮลวีต, ธัญพืช
❌ ข้าวขาว, เส้นก๋วยเตี๋ยว, เบเกอรี่, ขนมหวาน
น้ำอัดลม, ชานม, กาแฟใส่นมข้น, น้ำผลไม้ปั่น ทำให้น้ำตาลพุ่งเร็วมาก ควรเลี่ยงครับ
🍎 อยากกินผลไม้? เลือกกินเป็น "ผลไม้สดเป็นชิ้น" (ปริมาณ 1 กำมือ) ดีกว่าน้ำผลไม้
อย่ากินแป้งเพียวๆ ให้กินคู่กับ ไข่, ปลา, ไก่, ถั่ว หรือน้ำมันมะกอก จะช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาลได้
สูตร "จานเดียว จำง่าย"
⚠️ ห้ามทำ "คีโต" (งดแป้ง) ตอนท้องเด็ดขาด เพราะลูกยังต้องใช้พลังงานจากคาร์โบไฮเดรตในการพัฒนาสมองครับ
🥗 ตัวอย่างเมนู 1 วัน (ทำตามได้เลย)
การออกกำลังกาย (ช่วยลดน้ำตาลได้ดีมาก)
ควรออกกำลังกายสม่ำเสมอ วันละ 30 นาที (5 วัน/สัปดาห์) หรือแบ่งทำเป็นช่วงสั้นๆ
✅ แนะนำ
- เดินเร็ว (Brisk Walking): หลังมื้ออาหาร 10-15 นาที ช่วยลดระดับน้ำตาลหลังมื้อได้ดีที่สุด
- ปั่นจักรยานอยู่กับที่: ปลอดภัย เสี่ยงล้มน้อย
- ว่ายน้ำ / โยคะคนท้อง
❌ ควรเลี่ยง
- กีฬาที่มีการกระแทก หรือเสี่ยงล้ม
- ท่านอนหงายราบนานๆ (เมื่ออายุครรภ์เยอะ)
การติดตามสุขภาพลูกน้อย
- นับลูกดิ้น (อายุครรภ์ 28 สัปดาห์ขึ้นไป): หลังอาหาร 2 ชม. ต้องดิ้นมากกว่า 3 ครั้ง (หรือทั้งวันเกิน 10 ครั้ง)
- ตรวจ NST (อายุครรภ์ 32 สัปดาห์ขึ้นไป): แพทย์อาจนัดตรวจคลื่นหัวใจทารกทุก 1-2 สัปดาห์เพื่อความมั่นใจ
คุณแม่ที่เป็น GDM มีความเสี่ยงเป็นเบาหวานจริงในอนาคต ดังนั้น หลังคลอด 6 สัปดาห์ ต้องกลับมาตรวจคัดกรอง (กินน้ำตาล 75g OGTT) อีกครั้งเพื่อยืนยันผลครับ
สรุปสั้นๆ สำหรับคุณแม่
คุมอาหาร (งดหวาน/ลดแป้ง) + เดินหลังอาหาร 10 นาที
เป้าหมาย: เช้า < 95 | หลังกิน 1 ชม. < 140
"วินัยของคุณแม่ คือของขวัญชิ้นแรกที่แข็งแรงที่สุดให้ลูกน้อยครับ"